![]()
|
|
|
|
DOSTUMUZ KÖPEK İster dikkatle planlanmış bir üretim ya da şans eseri doğmuş olsun bir köpek köpeğiniz- kürklü bir insan değildir. Köpeklerin insana eşit koşulan pek çok özelliği vardır. Güçlü duygusal bağlar geliştirirler; sosyal bir sistem içinde yaşamlarını sürdürürler; neşe, acı, keder, öfke ve korkularını belli ederler; zeki; duyguları okuyabilen ve eğitilebilirdirler. Genel olarak bahsettiğimiz özellikleri bizle paylaştıkları için onlara bir insan gibi davranırız ve ne yazık ki köpekler umduğumuz gibi karşılık vermediğinde hayal kırıklığına uğrarız. Buna karşılık köpeğiniz de sizi sanki onun kendi türündenmişsiniz gibi görür. Sizi ya lider alfa olarak görür ve saygıyla itaat eder ya da kendi düzeyinde bir grup üyesi olarak kabul edip size ne saygı duyar ne de itaatkar davranır. Köpeğinizi bir insana çevirmezsiniz; fakat sizi bir başka köpek olarak görmesinden faydalanıp gözünde pozisyonunuzu bir alfa olarak yükseltebilirsiniz. Köpeğinizin eğitimi ona vermek istediğiniz mesajı anlamasını sağlayamadığınız sürece başarısız olacaktır. Tüm yapmanız gereken köpeğinizin anlayacağı onun için doğal dili kullanmanızdır. En basit yöntemiyle ister ilk kez eğitin isterseniz baştan başlayın iyi davranışlarını ödüllendirip yanlışları doğru şekilde düzeltirseniz sonucu çabanıza değecektir. Köpekler, neyin doğru neyin yanlış olduğunu
davranışlarının avantajlı ya da avantajsız sonuçlarını tecrübe ederek
öğrenir. Bir köpeği eğitmek ona kendisi için neyin faydalı olup neyin
olmadığını göstermekten başka bir şey değildir. İşe yarmayan bir disiplini sürdürmek köpeğinizin gözünde sadece sizin etkisiz olduğunuzu kanıtlar. Uygulatamayacağınız hiç bir komutu vermeyin. Bu, onu istediğinde sizi duymazdan gelebileceği fikrine alıştırır. Hiçbir komut uygulanmadan geçilmemelidir. Problemli bir davranışı düzeltirken bu davranışı durdurmanın en doğru zamanı köpeğiniz henüz bunu düşündüğü andır. Olay sırası ve sonrasında bunu düzeltmek daha az etkilidir. Yine de istenmeyen davranışın tam gerçekleştiği sırada hata doğru yöntemle düzeltilmelidir. Disiplinin zamanlaması disiplinin tipinden daha önemlidir. Pekiştirmek amacıyla disiplin için tehdit etmek sadece
köpeğinizin sizi görmezden gelmeyi öğrenmesini sağlar. Pazarlık yapmak ve yalvarmak ( Lütfen, eğer koltuğu bir daha kemirmezsen eve döndüğümde seni dışarı çıkaracağım) sadece zaman ve duyguların harcanmasıdır. Bunu yapmayın. Rutin olarak Otur/Yat/Bekle gibi temel itaat eğitimini evde sık sık pratik yaparak pekiştirirseniz problemli davranışların çözümünü hızlandırabilirsiniz. Bu egzersizler kontrolün sizin elinizde olduğunu köpeğinize anlatmanın en doğal ve etkili yoludur.
LİDER ALFA
Alfa pozisyonunun varlığı, köpeğinizin zihinsel ve
duygusal sağlığı için önemlidir. Ya siz alfa olursunuz ya da köpeğiniz. Bir
alfa köpeği tanımlamak çok kolaydır: itaat etmez, sürekli havlama,
eşyaları kemirme ve evden kaçma gibi istenmeyen davranışlarda düzeltme kabul
etmez ve rahatsız edilmeye, zorlanmaya gelmez. Diğer insanlara ve köpeklere
göz dağı verir ve genelde tuvalet eğitiminde pek güvenilir değildir. Bu
onların hatası değildir. Tüm bu davranışlar doğada hayatta kalmalarına
yardımcı olan içgüdüsel davranışlardır. Birileri patron olmak zorundadır.
Eğer siz değilseniz bu mutlaka odur.
TAVIR Alfa istediği yerde istediği şekilde serbestçe dolaşır. Köpeğiniz yolunuzun üzerinde yatıyorsa üzerinden atlamayın. Kalkıp sizin için yolu açmasını sağlayın. Alfa en iyi uyunacak yeri kendi için seçer. Köpeğinizi yatağınızdan indirin. Alfa ne zaman ve nereye sorularının cevaplarını kendi verir. Köpeğinizi mobilyaların üzerine çıkmasına izin veriyorsanız sadece siz istediğiniz için onu arasıra aşağı indirin. Daha sonra belirli zaman dilimleri için tekrar yanınıza çağıra bilirsiniz. · Arabada oturacak yeri köpeğinizin seçmesine izin vermeyin. · Merdivenlerden inip çıkarken sizi takip etmesini sağlayın. · Yemekte sizden yiyecek dilenmesine kulak asmayın. · İlgi çekmek için havlamasını duymazdan gelin. · İstenmeyen her davranışına hemen müdahele edin. Yemek zamanı mamasına başlamadan önce onu bekletin. Bekle komutunu verirken tasmasından gerekirse onu engelleyerek sizi anlamasını sağlayın. Sakinleşince onaylayıp tasmasını bırakın. Köpeğiniz hakketmediği sürece onu sevip ödüllendirmeyin. Bırakın en basit şeyler için bile sizin için çalışsın. Bisküvisini yemeden önce ya da çılgınca üzerinize atlamaktansa sakince oturup ne kadar uslu bir köpek olabileceğini size kanıtlasın.Doğada sadece hiyerarşik olarak alttaki üyeler liderlerini görünce onun çene altını yalayarak bunu onaylar. Köpeğinizi çene altından daha çok kafasının üzerinden sevin.Aile içindeki resesif davranışlarını ödüllendirin. Örneğin sizi yalamasına izin verin. Bu liderlik egzersizlerini günlük rutininizin bir parçası haline getirin. DAVRANIŞ: ANLAMA VE MODiFiKASYON GİRİŞ Öncelikle eğitimle ilgili sık sık birbiriyle karıştırılan iki önemli kavramı anlamak gerekiyor. Birincisi davranış problemlerini çözmeye yönelik eğitim biçimidir. İkincisi ise komut-tepki sistemi üzerine kurulu olandır. Komut üzerine çağrılınca gelen, oturan, uyum içinde yanınızda yürüyen ve ardından evde koltuğunuzun bacaklarını kemiren bir köpeğe sahip olmak pekala mümkündür. Tam tersine evde eşyaları parçalayan ya da insanların üzerine çıkan; fakat komut üzerine oturan ya da yanınızda tasmasız sakince yürüyen bir köpeğe de sahip olabilirsiniz. Olaya açıklık kazandırmak açısından birinci tip eğitime davranış modifikasyonu ikincisine ise itaat eğitimi olarak tanımlamada fayda var. Her şeyden önce unutmayalım ki istenmeyen davranışlar sadece bakanın gözündedir. Köpek için kazmak, havlamak, diğer köpekleri kovalamak tamamen doğaldır. Bu davranışları kontrol edemeyeceğiniz anlamına gelmemektedir tabi ki; ama tüm bunları köpeğiniz sizi çıldırtmak için yapmadığını anlamız gerekmektedir. Siz köpeğinizi bu konuda eğitene kadar tüm bunları yapmaması gerektiği konusunda hiç bir fikri yoktur. Ondan ne istediğinizi anlaması gerekmektedir. Köpekler (insanlara göre) istenmeyen davranışlara başladığında en iyisi bu davranışın kaynağını anlamaya çalışmaktır. Çoğunlukla tüm bu problemler yalnız kalmanın verdiği sıkıntıdan kaynaklanmaktadır. Köpekler oldukça sosyal hayvanlardır. Olası çözümlerden biri köpeğinizin yeterince egzersiz yaptığından emin olmaktır. Egzersiz pek çok problem için mükemmel çaredir ve köpekler buna bayılır. Köpeğinizin yaşı ve ırkına uygun düşebilecek egzersiz düzeyi için köpeğinizin veteriner hekimine baş vurun. Diğer bir çözüm ise itaat eğitimidir. Önemli nokta köpeğinizin sizin ilginize gereksinimi olmasıdır ister yürüyüş isterse de eğitim sırasında. Köpeğinize patronun kim olduğunu ona vurarak, bağırarak ya da benzer ceza yöntemleri ile öğretemezsiniz. Bunun karşılığında tek öğreneceği size güvenmekten çok korkması gerekeceğidir. Köpeğe patronun kim olduğunu lideri olarak gösterebilirsiniz. Ona ne yapılacağını ve nasıl davranılacağını gösterin. Çoğu köpek onun lideri olmanızı iç güdüsel olarak sizden bekleyecektir. Yine de az sayıda da olsa liderlik pozisyonu için size meydan okuyabilecek köpekler çıkabilir. Aslında çoğu köpek, sahipleri bunu bilinçsiz olarak hiç denemediği için liderlik pozisyonuna yükselir. Köpek yanlış davranışlarından ötürü sahiplerini düzeltmeye başlayıncaya kadar da bunu fark etmeyebilirler. İlginç olan, dominatlık göstergesi olarak tavsiye edilen pek çok davranış formu köpeklerde geri teper. Bunun nedeni pek çok durumda köpek aslında liderlik için yarışmamasıdır. Patronun kim olduğuna dair uyguladığınız teknikler, doğru dürüst bir neden olmaksızın onun davranışlarını düzeltmeye başladığınızdan dolayı köpeğinizin sizden soğumasına ve güvenini yitirmesine yol açar. Köpeğinize karşı adaletsiz davranışlarınız onun insanlara karşı sürekli kendisini savunma gereksinimi duymasına ve bildiği tek yöntem olan ani ve kestirilemez ısırıklarla (fear bite) kendisini savunmasına yol açacaktır. DOMİNANTLIĞIN PRENSİPLERİ İtaat eğitiminde minimum sorunla ilerlemeniz için köpeğinizin sizi lider olarak görmesi gerekmektedir. Bu sizi PATRON olarak görmesi anlamına gelmektedir. Köpeğiniz üzerinde dominantlığınızı göstermenin ve bunu korumanın çeşitli yöntemleri vardır. Köpekler kendi aralarında çekinik (resesif) karakterde değişiklik gösterir. Köpeğiniz yeterince resesif ise üzerinde hakimiyet kurmanıza gerek olmayabilir (aslında, baskın pozisyonunuzu onun çekinik karakterine cesaret vermek için kullanabilirsiniz). Çoğu köpek memnuniyetle resesif olmayı kabul eder. Köpeğiniz size karşı resesif davrandığında bunu uygun şekilde ödüllendirip, sizi test etmeye çalıştığında (çoğu köpek ergenlikten hemen önce deneyecektir) liderliğinizi ona hatırlattığınızdan emin olmalısınız. Çok az köpek gerçekten dominattır ve yine çok azı sürekli bunu size kabul ettirmeye çalışır. Sık sık insanlar, olmadığı halde ergenliğin verdiği yüksek enerji ve afacanvari davranışları dominantlık için yapılmış numaralar olarak değerlendirmektedir. İki yaşındaki bir çocuğu gözünüzün önüne getirin. Gerçekte liderlik için anne ve babasına kafa tutmaktan çok sınırlarını anlamaya çalışmaktadır. Yavru ve genç köpekler de aynısını yaparlar. Prensiple hatalarını düzeltin; ama bir ölüm kalım patron kim savaşına girişmeyin. Bu yanlış bir davranıştır ve köpeğinizin size karşı güvenini kaybetmesine yol açar. Bu tıpkı yine iki yaşındaki bir çocuğun davranışını sözel olarak düzeltip belki poposuna hafifçe vurmak yerine onu yerden kapıp duvara yapıştırarak bağırmaya başlamak gibi bir şeydir. Unutmayın ki çoğu köpek 2 3 yaşından önce hala (insan terminolojisine göre) 20 yaşın altındadır. Diğer bir değişle fiziksel erginlik ile zihinsel ergenliği birbirine karıştırmamak gerekmektedir. Alfa olmayı ceza ile asla karıştırmayın. Köpeğinize sinirlenirseniz alfa pozisyonunuzu kaybedersiniz. Köpekler hiddeti anlamazlar. Sakin ve olanların kontrolünde olmanız gerekir. Köpeğiniz gözlerini sizden kaçırdığında; sizi çenenizin altından yaladığında onu ödüllendirin. Sırt üstü yuvarlandığında karnını keyifle kaşıyın.
Düzeltmelerinizde tutarlı ve adil olun. Bazı davranışların düzeltmeye gereksinimi olduğunu inanıyorsanız daima tam o hareketi gördüğünüz anda düzeltin. Örneğin, köpeğinizin koltuğa çıkmasını istemiyorsanız sadece onu koltuk üzerinde yakaladığınızda hatasını düzeltmelisiniz. Aile içinde tutarlılık büyük bir sorun olabilir. Her aile üyesi temel eğitim kuralları üzerinde, nasıl ve ne zaman hataların düzelteceği, hangi komutların kullanılacağı vs konusunda anlaşmaya varmış olmalıdır. Aileler köpeğin kafasının karışmasını engellemek için iş birliği yapmak zorundadırlar. Köpeği sadece aktif olarak bir kişi eğitirse daha iyi olur. Bundan sonra komutlar herkes tarafından aynı şekilde kullanılırsa ailedeki herkes onları kullanabilir. Sonuç olarak her zaman minimum düzeltme kullanın. Sert
bir Hayır işe yaryıorsa onu sırt üstü yere yatırıp lidere teslim olmasını
sağlamaktan çok onu kullanın. Çenenin altında ufak bir fiske işe yarıyorsa
enseden tutup sallamayı es geçin. Özellikle ergenlik dönemlerinde köpeğiniz konumunuzu test edip buna meydan okuyabilir. Bu davranışları düzeltmeyi ihmal etmeyin. Evde fırtınalar estirmenize gerek yok. Sadece bu davranışları hoş karşılamadığınız konusunda açık olmanız yeterlidir. Örneğin, köpeğinizin kapıda sizi itip geçmesine, arabadan izin vermeden inmesine, elinizdeki yiyeceğe atlamasına ve en önemlisi bildiği komutları duymazdan gelmesine asla izin vermeyin.
Alfa davranışının sergilenişini öğrenin. Köpeğinize hakimiyetinizi kabul ettirmek için o teslim oluncaya kadar onu sırt üstü yere mıhlamayı (alpha roll) nasıl yapacağınızı öğrenmekten çok alfa rolü oynamayı öğrenmeniz daha önemlidir. Bu, sinirlenmeden ve vaz geçmeden Ben her zaman haklıyım ve asla köpeğimin kasıtlı olarak bana itaatsizlik etmesine izin vermeyeceğim tavrına sahip olmak anlamına gelir. İki yaşındaki bir çocuğu gözümüzün önüne getirelim. Kimin Anne olduğu konusundan çok çocuğun neleri yapmaya izni olup olmadığı konusunda bir mücadeleye gireriz. Bu ikisi arasında ciddi farklar vardır. Zaten resesif olup kendisinden ne istendiğini bilmediği
için itaat etmeyen bir köpekte alpha rollu kullanmak aranızdaki ilişkiye
zarar verici olabilir. Dominat bir köpekte ise pozitif yöntemlerden hiç
birini kullanmaksızın sadece alpha rollun kullanılması köpeği sizden
uzaklaştıracaktır. Çoğu köpek hayatları boyunca buna gereksinim duymaz. Sadece dominant olmak köpeğinizin davranışlarını okuyabilmenin ve onu anlamanın yerini tam anlamıyla tutamaz. Her köpeğin hayatının birer parçası olan doğru itaat eğitimi karşılıklı fayda sağlar ve sizin köpeğinize karşı sorumluluklarınız olmasının yanı sıra köpeğinizin size karşı itaatkar olmasını gerektirir.
Dominantlığın Göstergeleri: Göz Teması: Astlar her zaman alfadan gözlerini kaçırır. Bu sırada köpeğiniz gözlerini sizden kaçırmazsa sözel olarak onu uyarın. Gözlerini kaçırır kaçırmaz ödüllendirin. Çene altından hafif vuruşlar: Alfa köpekler astlarının hatalarını düzeltmek için çene altlarına hafif ısırıklar atar. Siz de bunu bir ya da iki parmağınızla, vurmadan ama hafif bir fiske ile taklit edebilirsiniz. Burnun üzerine vurmayın. Bu onun koku duygusuna zarar verebilir hatta elden çekinmesine yol açabilir. Kulakların altından kavramak: Alfa köpekler astlarının kulak arkalarından yakalayıp sallarlar. Siz de köpeğinizin kulaklarının altındaki deriyi tutup sıkıca sallayarak aynı etkiyi yaratabilirsiniz. Fazla güç kullanmanıza gerek yok. Sadece kastınızı anlatacak kadar yapmanız yeterlidir. Asla ensesinden tutup sallamayın. Bu şekilde köpeğinize zarar verebilirsiniz. Alpha Roll: Köpeğinizi sırt üstü yatırın. Tasmasından ya da ensesinden sıkıca; ama canını yakmadan kafasını yerde tutun ve diğer elinizi kalça ya da kasıklarının üzerine koyarak sakinleşip teslim oluncaya kadar öyle tutun. Bu en sert alfa ifadesi olduğunda pek sık kullanılması tavsiye edilmez. Doğru davranışta ısrarcı olun. Köpeğinizi yemeğinizi yedikten sonra besleyin. Kucağınızda sizden yemek dilenmesine izin vermektense yat-bekle komutuyla onu kontrol altında tutun. Kapıdan sizden önce fırlamasına izin vermeyin. Siz izin vermedikçe arabadan inmesine müsaade etmeyin. Traumatik olmaksızın dominantlığınızı köpeğinize kabul ettirmenin oldukça basit ve çeşitli yöntemleri vardır. Yeterince yaratıcıysanız uslu ve itaatkar bir köpek elde etmede bu teknikleri kullanabilirsiniz. Özellikle siz izin vermeden köpeğinizin bir şey yapmasına müsaade etmemeniz iyi bir alfa davranışıdır ve köpeği itaatkar kılar. Köpeğinizin evdeki herkese itaat ettiğinden emin
olmalısınız. Temel Eğitim Köpeğinizin erken ve tutarlı bir eğitime gereksinimi
vardır. Farklı ırklar farklı düzeyde olgunlaşma ve eğitilebilme düzeyine
sahip olduklarından üreticinizin doğru yavruyu seçme konusundaki
tavsiyelerine uymanızda fayda vardır.
Bu komutlar:
"Otur", "Bekle", "Yürü", "Yat" ve "Gel" dir. Bence ek altıncı komut ise
ağzındaki bir şeyi size teslim edeceği "Bırak" komutudur. Bu komutlar farklı
düzeyde eğitim gerektirse de günlük yaşamınızı oldukça kolaylaştıracak
unsurlardır. Eğitimin Temel Taşları Her gün düzenli bir eğitim rutini oluşturun: Eğitim seanslarının uzun olması gerekmez. 10-15 dakika yeterlidir.
Seansları
eğitime yönelik tutun: Yavrunun tüm dikkatini size
veremediği ortamlardan uzak durun. Bu eğitim seansları eğlenceli olması
gerekmesine rağmen amaç oyun oynamak değildir. Net ve uygulanabilir eğitim amaçları belirleyin: Her dersten önce kesin; fakat mantıklı amaçlar belirleyin. Çok erken çok fazla şey ummayın. Küçük başarıların üzerinde yavaş yavaş ilerleyin. (Ailenizle eğitm aşamasını sürekli konuşup kimsenin aksi istikamette bir şey yapmasına izin vermeyin).
Anında Ödüllendirin: Bazı eğitmenler az miktarda ödül yiyeceği kullansa da hepsi eğtimde övgünün değeri konusunda hem fikirdir. Yavru söyleneni doğru şekilde yaptığında onu, heyecanlıdırıp disiplini bozmadan,içten bir şekilde ödüllendirin. Yavrunun bir kez itaat etmesi oyuna başlayacağınız anlamına gelmemelidir. Eğitimi oyundan ayırın: Yavrunun aklını öğrenmesi gerekenler üzerinde tutmalı ve oyun ve eğitim arasına mesafe koymalsınızdır. İtaat ettiğinde onu ödüllendirin ve bol sevgi ve ödülü oyun sonrasına saklayın. Tutarlılık - İyi bir eğitimin anahtarıdır: Köpeğinizin eğitiminde amatör olabilirsiniz; fakat her seferinde eğitimi aynı şekilde yaparsanız tutarsız davranan tecrübeli bir eğitmenden daha doğru sonuçlar alırsınız. Genç köpek ses tonunuzdan eğitimde olduğunun farkında olmalıdır. Sık sık farklı ses tonları ve komutlar kullanırsanız köpek neden bahsettiğinizi anlamayacaktır. Sabır, eğitimde en büyük erdemdir: Tutarlılık kadar önemli diğer bir özellik de sabırdır. Ne kadar iyi birköpeğe sahip olsanız da sonuçta o hala daha bir yavrudur. Sizin onayınızı ve sevginizi kazanmak için öğrenmeye gereksinimi vardır; fakat çok hızlı giderseniz iyi bir hayvanın karakterini bile mahvedebilirsiniz. Yavru kafesinden çıktıktan hemen sonra eğitime başlamayın: Birikmiş enerjisi konsantrasyonunu negatif etkileyebileceğinden ona biraz zaman vermenizde fayda vardır. Eğitime Başlamadan Önce Disiplin:Her zaman aynı komutu önce yavrunun ismini söyleyerek net bir şekilde söyleyin. Bebek gibi ya da kısaltmalarla konuşmayın. Oyun saati sonradır. Şu an eğitimdesiniz. Tutarlılık: Köpek sahipliğinin diğer alanları gibi tutarlılık çok önemlidir. Erişkin olduğunda köpeğinizin yapmasını istemediğiniz her şeyi yavruyken belirleyip en baştan kontrol etmelisiniz. Yavruyken üzerinize atlayan, elbisenizi çekiştiren ya da yataklara çıkan bir köpek 35 kg'ı geçtiğinde aynı davranışları devam ettirmekte hiç bir sakınca görmeyecektir.
Net olun:
Aynı anda birden fazla komut kullanmayın: "Paşa buraya gel ve otur."sadece
köpeğin aklını karıştıracaktır. *Tutarlı olun *İçten şekilde ödüllendirin *Daima sabırlı olun
İşte size
asla unutmamanız gereken bir cümle: Ödül ya da teşvik köpeğinizin hoşuna giden her hangi bir şey olabilir. Yiyecek, okşanma, ses tonunuz, belirli bir kelime, yüz ifadesi, belirli bir oyuncakla oynamasına izin verme, dışarı çıkma, köpeğiniizn sevdiği biri ya da bir köpeğe gitme ve en çok gözden kaçan hoş olmayan birşeyden uzak durma. Bunlar köpeğinizin davranışlarını teşvik ederek belirleyen bir kaç ödülden biridir.
Basit olarak
ifade edilmek istenirse teşvikin basit mantığı şudur: Yavru dünyamıza girer ve hareket etmeye başlar. Bazı davranışları teşvik edilirken bazılar edilmez. Köpeğiniz bir yaşına geldiğinde sahip olduğu davranışların çoğu kazara ya da kasten teşvik edilmenin sonuçlarıdır. Doğru, köpek davranışının bazıları genetiktir; fakat gün içinde karşılaştığımız davranışları öğrenilmiş ya da teşvik edilmiştir. Genetik davranışlar bile teşvik ile abartılabilir. Pekçok araştırmacı genlerin köpeğe belirli davranışlara sahip olacağı ya da belirli şekilde hareket edeceği bir yatkınlık sağladığı konusunda hem fikirdir. Teşvik hızlı ve güçlüdür. Ödül bir davranışın tekrar gerçekleşme olasılığını sıfırdan % 80'e çıkarabilir. Düşünün bir kere. Tek bir teşvik bile bir davranışın gelecekte yinelenmesini garanti edebiliyor. Şimdi ödülün köpeğinizin davranışlarını anlamada niçin bu kadar büyük önem taşıdığını ve bu anlayışın köpeğin davranışını değiştirmede ve öğrenmesini sağlamada ne kadar gerekli olduğunu anlayabilir musunuz? İkinci önemli konu ise ödüllendirmenin zamanlamasıdır. Köpek bir şey yaptıktan sonra en ideal ödüllendirme zamanı 1/2 saniyedir. Çeşitli araştırmalar da bunun doğru olduğunu göstermektedir. Bu, pek çok nedenden dolayı büyük anlam ifade etmektedir. Köpek sürekli hareket halindedir. Ödüllendirmek için bir ya da iki saniye bekleyecek olursanız köpeğinizde başka bir davranışı taşvik ediyor olabilirsiniz. Örneğin: köpeğe oturmayı öğretmeyi alalım. Köpek oturur; fakat siz ödüllendirmek için köpeğin ayağa kalkmasını beklerseniz ayağa kalmasını ödüllendirmiş olursunuz. Ödüllendirdiğiniz anda köpeğiniz ne yapıyorsa teşvik edilen davranış odur. Pek çok kere köpek sahipleri köpeklerinin üzerlerine çıkmasından şikayet eder. Onlarla konuşurken, doğal olarak teşvikin önemini bilmedikleri için, o sırada köpekleri üzerlerine çıkmaya çalıştıklarında köpeklerini okşadıklarını fark ederim. Köpek sahipleri böylece bilmeden köpeklerinin üzerlerine çıkmasını teşvik ettiklerini fark etmezler. Köpeğin sahibinden yiyecek dilenmesi bir ikinci sorundur. Köpek sahibi bir şey yerken ondan ısrarla parça ister. Tabiki köpek sahibi yerken oturup ağlayan gözlerle ona bakar ve sonunda da hakkını alır. Sahip bıkacağını umarken sonunda teslim olur ve köpeğin dilenmesini teşvik etmiş olur. Köpeğin saldırgan yanını teşvik etmek de köpek sahiplerinin genellikle bilinçsizce yaptığı bir davranıştır. Eve yabancı biri gelir. Köpek yabancıya hırlar. İyi niyetle sahibi "Tamam, kimseye bir zarar vermeyecek o" diyerek köpeği sakinleştirmeye çalışır. Tekrar, ne yaptığının farkında olmadan sahip köpeğin saldırgan davranışını ses tonuyla teşvik etmiş olur. Aşağıdaki örnek kısa süre önce benim şahit olduğum bir olaydır. Alış veriş etmek için bir dükkana girmiştir. Tezgahın arkasından güzel bir Boxer yavrusu çıktı. Bana hırladı.Sahibi tamamen güven verici tatlı bir tonla "Tamam Rambo, tamam" dedi. Dükkan sahibine yaptığının nelere neden olabileceğini açıklamaya çalıştım. Ona köpeğin kelimelerin anlayamayacığını söyledim. Ayrıca davranışının köpeğe daha fazla hırlamaya teşvik ettiğini açıkladım. Dükkan sahibi söylediklerime inanmak şöyle dursun saçmaladığımı bile düşünmüş olabilir. Sonraları köpeğin bir müşteriyi ısırdığını ve uyutulduğunu öğrendim. Bazen "fırtına" köpeği diye adlandırdığım köpeklerle de çalıştım. Bu köpekler fırtınanın çıkardığı sesten öylesine korkuyorlardı ki kendilerine ve çevrelerindeki eşyalara zarar veriyorlardı. Çoğunlukla sahiplerinin korku ve paniklerini teşvik edecek şekilde bu köpkelerle sakinleştirici bir şekilde konuşup onları okşadıklarını fark ettim. Yine, iyi niyetle de olsa köpeğin tepkileri ödüllendiirlmiş olunuyordu. Gördüğünüz gibi teşvikin önemi anlaşılmadığı takdirde her hangi bir davranış problemi ya abartılıbiliyor ya da yenisi yaratılabiliyor. Öyleyse, davranış peoblemleri olan köpeklerle ne yapmalıyız? Başta bu bir muamma gibi gelebilir. Bu davranışların değiştirilmesi biraz deneme-yanılma, ekstra beceri ve adım adım ilerleme gerektirebilir.
Bu problemli
davranışların çözümü DOĞRU DAVRANIŞI TEŞVİK EDEREK gerçekleşir. Burada her köpek ve her köpek için durumlar farklı olduğundan net olmak güç olsa da doğru davranışları teşviki konusunda genel bir örnek vermeye çalışacağım. Sahibine yaklaştığında üzerine çıkmaya çalışan bir köpek düşünün. Burada doğru davranış sahibinin yanına geldiğinde oturması olacaktır. Böylece ilk adım köpek yanınıza geldiğinde önce ona "otur " komutunu vermeniz ve oturduğunda onna bol ödül vermenizdir. Köpeğiniiz size yaklaştığında üzerinize zıplamaktansa oturmayı öğrenmesi uzun zaman almayacaktır. Bu tekniği, köpeğin ayağına basmak, göğsünden dizinizle engellemek ya da kafasına bir şaplak atmak gibi ceza kullanımları dışında pek çok olayda başarıyla kullandım. Doğru davranışı belirledikten sonra onu teşvik etmeyi öğrenmeniz biraz çalışma gerektirse de uzun vadede teşvikin nasıl çalıştığını anlamanız size ve köpeğinize büyük fayda sağlayacaktır. |
|